WijkJury Amersfoort bezoekt "A closer look " van Carla Kogelman in Museum Flehite

Op 12 april bezocht WijkJury Amersfoort de fotoexpositie A Closer look van Carla Kogelman in Museum Flehite en kreeg een unieke rondleiding door haarzelf! Lees hieronder wat de juryleden ervan vonden:

Rebecca: Een puberjongen lijkt in de lucht te hangen, armen in de lucht en benen wat gekromd. Voor hem een wild zomers bloemenbed, op de achtergrond industriële gebouwen.  Vol bravoure springt hij in de Eem voor een verfrissende duik.
Het portret illustreert de zinderende zomerdag en de honger om avonturen te beleven.
Carla Kogelman opent hier haar expositie waar verschillende series bij elkaar komen.
Een prachtige serie over Amersfoorters, gekiekt op intieme momenten als slapend maar vooral ook spelend.
Gezinnen van over de wereld die Carla al jaren volgt laten zien hoe samen opgroeien eruitziet.
Het maakt de tweedimensionale zwart-wit beelden tot levendige verhalen.
Hoe leuk is het als de kunstenaar zelf vertelt over wat haar drijfveer is: het gemis aan zorgeloos spel in haar eigen jeugd laat mij nu geraakt worden in mijn eigen innerlijke kind.
Een stel slaapt dicht tegen elkaar aan, knus onder de dekens gekropen. Zij draagt een apneu-masker, een soort van mini-alien die op haar gezicht vastgebonden zit. Het doet niets af aan de intimiteit en ontspanning van het beeld van de geliefden.
Dezelfde vrouw, in nachtshirt zittend op de rand van haar bed. Ze maakt zich klaar voor de nacht.
Achter haar gloeit in neonletters het woord “Magic”.
Precies dit is wat het werk van Carla zo raak maakt: observaties van een gewoon moment met juist een poëtische en magische noot. Het kleurt het rake beeld en kust het tot leven.
“Zo’n raak oog hebben”, zucht ik in mijzelf.
Twee blije meisjes in feestjurkjes dans-spelen in een versierde ruimte. Hier is duidelijk iets te vieren!
Nadat de meiden in het AZC vriendinnen werden, is er liefde ontstaan tussen de ene moeder en de andere vader. De besties zijn nu zusjes!
Als geboren en getogen Amersfoorter wordt mijn stadsnationalistische hart gevuld met trots.
Een Award-winning fotograaf die gewoon op ‘t Spui woont, verbeeldt de prachtige stad vol diversiteit met rake observaties.
Het is geen expositie van grote bewegingen, enorme muziekstukken of fantastische lichtshows.
Binnen de intieme ruimtes van de monumentale Flehite komen de foto’s juist goed tot hun recht: zonder poespas, geen strikken en linten maar oordeelloos bevangen raken van die blik, de lichtval, het hele plaatje waardoor het onderwerp opeens veel meer context krijgt. Terwijl ik de deur uit stap merk ik dat mijn blik zoekt naar de springende puberjongen.
Overal zie ik plaatjes: alledaagse dingen hebben een extra glans. Leve de fotografie!

Sieto: Ik was nog nooit in Flehite geweest dus vond het ook leuk om kennis te maken met het museum. Kogelman is een gerenommeerde fotografe die verschillende grote prijzen gewonnen. Iets waar ze trots over vertelde. Haar werk is altijd zwart wit wat en zijn veelal mensen in het dagelijks leven. Wat bijzonder is dat ze veel fotoseries heeft gemaakt van personen die ze jaren gevolgd heeft. Vaak kinderen maar ook mensen van kleur en queer. Persoonlijk vond ik de foto’s mooi maar echt pakken deed het me niet.
Het verhaal erachter gaf wel een extra iets aan het bezoek

Moniek: De titel treft goed waar de foto’s over gaan; treffende momenten in het gewone leven waarbij vooral kinderen, blijdschap en diversiteit onderwerp zijn. Ze dwingen je beter te kijken naar de kleine dingen om je heen. De ogen, de lichtval, troost, kwetsbaarheid en durf. Carla pakt de momenten treffend en klein. De foto’s zijn in zwart-wit en dat is niet voor niets, het leidt niet af. Haar rondleiding was zeker een toevoeging door haar persoonlijke verhaal. Op mijn netvlies staat nog steeds het oog van haar stervende broer in een ziekenhuisbed, aangesloten op allerlei apparaten. Je moet fotograaf zijn om op zo’n kwetsbaar persoonlijk moment je camera te pakken en de schoonheid van de lichtval te zien.

Paul (gastlid): De Amersfoortse fotograaf Carla Kogelman bezet een flink deel van het Museum Flehite met haar overzichtstentoonstelling A Closer Look. Een mooie gelegenheid om kennis te maken (als je dat nog niet eerder deed) met het werk van deze talentvolle persoonlijkheid: zij won een groot aantal prijzen, waaronder bij World Press Photo in 2014 de eerste prijs in de categorie ‘Observed Portrait’, en de Zilveren Camera 2011 in de serie Kunst, Cultuur en Entertainment.
Wat valt op bij het kijken naar die grote verzameling zwart-wit portretten die verschillende zalen van Flehite vullen?
Vooral: er wordt nergens geposeerd, volwassenen en kinderen worden met veel liefde gefotografeerd, vaak in min of meer kwetsbare situaties, met grote oprechtheid en een scherp oog voor precies het goede moment.
Kinderen spelen een belangrijke rol, op een leeftijd waarvan de fotograaf zegt: ‘ze moeten nog helemaal zichzelf zijn, als ze wat ouder worden gaan ze poseren’.
Overigens worden die ontroerende beelden niet alleen in Amersfoort gevonden – prijswinnende series maakte Kogelman o.a. in Oostenrijk en Zanzibar (3 e prijs Zilveren Camera 2023).
Een belangrijk element in haar werkwijze is geduld: zij volgt haar objecten (‘haar kinderen’) vaak vele jaren, soms meer dan tien jaar – ze houdt contact met hen.
Carla Kogelman houdt ons tijdens de rondleiding goed bij de les.
Interessante discussiepunten komen aan de orde, zoals wie is eigenaar van de foto’s die zij maakt? Hebben de geportretteerden nog iets in te brengen als zij de resultaten zien? Betreft het opdrachtwerk of is het eigen initiatief? Wat te doen als je plotseling je foto’s ziet in andere publicaties zonder vermelding van de maker? En dan de uitsmijter: hebben jullie nog suggesties voor een goed thema voor mij?
Al gauw komt ‘Ontmoeting’ naar boven.
Eigenlijk is al haar werk te typeren als ontmoeting, maar waar komt dat nog nadrukkelijker tot uiting? Denk aan de plaatselijke markt, een kerkgemeenschap, een schoolplein, etc. Op al die plaatsen zijn mensen met elkaar bezig.
Mijn favoriete foto? Dat is eigenlijk niet te doen, een keuze maken uit dat overweldigende aanbod. Maar als het moet, dan wordt het Giulia, gefotografeerd op de zeer Amersfoortse brug bij de Koppelpoort. Prijswinnend: Eerste prijs Zilveren Camera 2020, in de categorie Kunst, Cultuur en Entertainment.

Salihanur: De fototentoonstelling van Carla Kogelman was een bijzonder mooie ervaring.
De meeste beelden vond ik sterk. Ze laten momenten zien die klein lijken maar veel gevoel met zich meedragen.
Wat het vooral met me deed was een gevoel van verdriet. Omdat het momentopnamen zijn van iets wat voorbij is. Momenten die je zelf ook had willen meemaken of misschien juist niet hebt kunnen meemaken. Soms voelde het ook als een herinnering aan een tijd die er ooit was.  De rondleiding van Carla zelf vond ik fijn. Het gaf meer context en inzicht in haar werk. Tegelijkertijd denk ik dat ik de tentoonstelling anders zou ervaren als zij er niet bij was. Dan zou er meer ruimte zijn om zelf in te vullen wat je ziet, wat niet direct duidelijk is en wat het voor jou betekent. Een tentoonstelling die stil is, maar veel losmaakt.

Marion: De tentoonstelling A Closer Look van fotografe Carla Kogelman in Amersfoort is een indringende en ontroerende ervaring die nog lang blijft nazinderen. In haar thuisstad presenteert Kogelman een selectie van tientallen zwart-witfoto’s die de essentie van haar werk treffend samenvatten: intieme portretten en verhalen waarin kwetsbaarheid en echtheid centraal staan.
Wat direct opvalt, is de vanzelfsprekende nabijheid die Carla Kogelman weet te creëren. Haar beelden voelen nooit geënsceneerd, maar eerder als stille observaties van momenten die zich spontaan ontvouwen. Dit geldt in het bijzonder voor haar bekende werk rond het leven van kinderen, onder andere in Nederland en Oostenrijk. De serie rondom een drieling – plus een, bijna vanzelf opgenomen metgezel – laat een wereld zien waarin spel, vrijheid en emotie ongefilterd samenkomen. De energie spat van de beelden, terwijl tegelijkertijd een zekere kwetsbaarheid voelbaar blijft. Naast deze levendige scènes toont de tentoonstelling ook meer ingetogen en persoonlijke momenten. Een van de meest indringende beelden is dat van haar broer, vastgelegd in een kwetsbaar en intiem ogenblik. Hier bewijst Carla Kogelman haar vermogen om niet alleen te observeren, maar ook echt te verbinden. Haar camera lijkt geen afstand te scheppen, maar juist nabijheid te versterken. Het consequente gebruik van zwart-witfotografie draagt sterk bij aan de kracht van de tentoonstelling. Door kleur weg te laten, wordt de aandacht volledig gericht op licht, compositie en emotie. Het resultaat is tijdloos en puur, alsof de beelden losstaan van elke specifieke context en universeel menselijk worden.
A Closer Look is daarmee meer dan een overzichtstentoonstelling; het is een uitnodiging om echt te kijken. Naar anderen, maar misschien ook naar onszelf. Een indrukwekkende en bijzonder geslaagde expositie. Ik heb ervan genoten.

Gerda: Onlangs heb ik in Museum Flehite de fototentoonstelling  “A  Closer Look” van de Amersfoortse fotograaf Carla Kogelman mogen zien. Ik vond het heel bijzonder dat de rondleiding door Carla persoonlijk werd gegeven.
Zij nam ons mee in haar ontmoetingen met authentieke, eigenzinnige jonge en oude mensen en vertelde het verhaal erachter wat ze met haar camera had weten vast te leggen. Zij kiest ervoor om zwartwit foto’s te maken, want dat maakt het beeld krachtiger.
Ook vond ze het belangrijk om intieme foto’s van haar broers te delen met het publiek en hun verhaal erbij te vertellen. Het zijn foto’s van o.a.verlies, rouw, blijdschap.
Als er geen rondleiding was geweest, dan had ik het al heel snel voor gezien gehouden, want dan had het me niet aangesproken.
Maar met deze speciale rondleiding hoorde ik de verhalen van de mensen op de foto’s en dan gaat het spreken, voel je de emoties.
Alle credits gaan naar Carla die me wist te boeien met haar prettige wijze van vertellen, ons rondleidde door het museum en ruimte bood aan ons om vragen te stellen, die ze beantwoordde.

Hatice: De tentoonstelling liet mij eerlijk gezegd met gemengde gevoelens achter. Wat voor mij echt het verschil maakte, was de rondleiding die Kogelman zelf gaf. Zonder haar uitleg had ik veel foto’s waarschijnlijk niet goed begrepen of was ik het voorbij gelopen. Haar verhalen gaven extra betekenis en gevoel aan de beelden. Dat vond ik fijn, maar het liet me ook afvragen: moeten foto’s niet ook zonder uitleg duidelijk of voelbaar zijn?
Wat mij opviel, is dat haar werk draait om echtheid en het laten zien van gewone, soms kwetsbare momenten uit het leven van mensen. Dat idee spreekt me aan, maar niet alle foto’s deden iets met me. Sommige vond ik echt mooi en raakten me, maar andere begreep ik niet goed of vond ik minder interessant. Dat maakte de tentoonstelling voor mij wisselend en soms ook een beetje lastig om te volgen.
De foto van Lua en Nadini bleef me wel bij. Het verhaal erachter, hoe zij elkaar vonden en uiteindelijk als zusjes verder gingen, gaf het beeld veel meer kracht. Zonder dat verhaal was het misschien een “gewone” foto geweest, maar met die achtergrond werd het iets bijzonders. Het ging voor mij over verbinding, toeval en hoop. Dat soort momenten maken haar werk sterk.
Toch blijf ik ook met vragen zitten over het idee van “jezelf zijn”, dat duidelijk belangrijk is in haar werk. Het klinkt mooi, maar is niet altijd zo simpel. Hoe ver kun je daarin gaan? Wanneer wordt het lastig voor anderen? En kun je eigenlijk wel helemaal jezelf zijn of pas je je toch altijd een beetje aan? Ik merkte dat ik daar veel over nadacht tijdens het kijken. Voor mij zit daar ook een spanningspunt.  Kogelman laat mensen zien zoals ze zijn, maar als kijker wil je soms beter begrijpen waarom juist dit moment is vastgelegd.
Dat voelde voor mij niet altijd duidelijk.
Al met al was het een tentoonstelling die me niet alleen liet kijken, maar ook liet twijfelen en nadenken. Dat is op zich waardevol.
Toch had ik graag gehad dat meer foto’s me meteen raakten, zonder dat ik eerst een uitleg nodig had. 🙂

Katja (oudlid): Wat ontzettend leuk om door Carla Kogelman zelf een rondleiding te krijgen! Heel open en eerlijk voorzag zij haar foto’s van achtergrond en commentaar. Hoe zij diverse families door de jaren heen volgt en fotografeert. Over de doordringende foto die zij schoot van haar broer vlak voor zijn overlijden. Haar andere broer die boos was toen hij ‘zijn’ foto op de tentoonstelling zag hangen. De foto van de dansende meisjes die halfzusjes waren geworden door het tweede huwelijk van hun vader, respectievelijk moeder. De intimiteit van de slapende mensen. Over dat je je wel moet douchen als je in de Eem hebt gezwommen. Over genderidentiteit, waar verschillende standpunten over werden geuit. Over de foto die zíj maakte van een schrijver en die zij later terugzag op dat ene boek, ‘foto uit privé collectie’. Dat je nooit voor haar moet poseren. Over waar ze woont, vlakbij Flehite. Fijne vrouw, leuke verhalen prachtige foto’s! 

Gert: Museum Flehite is een aantrekkelijk compact museum, met leuke zoldertjes en veel trappen, wat het echter voor minder mobiele mensen wat ingewikkelder maakt.  Carla Kogelman is een gelauwerd Nederlands fotograaf die prijzen heeft gewonnen en regelmatig fotografeert voor onder andere Volkskrant Magazine. In de rondleiding door de fotograaf zelf legt ze uit dat ze in zwart-wit fotografeert omdat kleur te veel afleidt van het onderwerp of de sfeer.
Ze focust zich op beelden van alledaagse intimiteit in korte en langlopende projecten waarin ze sommige gezinnen jarenlang volgt in Amersfoort maar ook in uithoeken van de wereld.
Het grootste thema in haar werk is dat ze een wereld probeert te tonen waar kinderen veilig kunnen opgroeien, dit in contrast met haar eigen onveilige jeugd. Het is een indrukwekkende tentoonstelling met een positieve insteek.